Tuwima 33

W kamienicy na ulicy Przejazd 33 zawsze było wesoło. A to w piwiarni Janiny Mołodkiewicz komuś wybito zęby, a to poślizgnąwszy się na jakiejś mokrej plamie nogę złamał Juliusz Buch, powodów do śmiechu nigdy nie brakowało. Gdy w czerwcu roku 1937 do mieszkania pod numerem 7, od frontu, na pierwszym piętrze, wprowadził się Franciszek Bielawski – urzędnik państwowy – nic nie zapowiadało katastrofy wiszącej nad całą kamienicą.
Zaczęło się niewinnie. Bielawski słabował na umyśle już od roku. Przełożeni nie widzieli jednak nic niepokojącego.
– Ależ obowiązki swe wypełnia doskonale – mówili. – Urodzony urzędnik!
Bielawski w tym czasie skrupulatnie sprawdzał, czy znaczki na przychodzących pismach są aby równo przylepione. Bo na widok kopert z krzywo umieszczonymi prychał jak rozzłoszczony kot. A pisma gdzieś przepadały.
Tak pod koniec roku 1937 dziwne rzeczy zaczęły się dziać w kamienicy zamieszkałej przez Bielawskiego. Co rusz wpadała do niej policja. Raz szukali rosyjskiej hrabiny, rzekomo porwanej dla okupu, a znaleźli tylko notowaną za nierząd pannę Rybak. W kolejnym tygodniu piętnastu mundurowych zrobiło kipisz w piwiarni. Później było jeszcze gorzej. Co kilka dni mieszkańców nękała jakaś kontrola z magistratu. Raz mandat dostała – na całe 50 złotych – Julianna Dycha.
– To za utrzymywanie mieszkania w antysanitarnym stanie – powiedział kontroler wręczając pismo z grzywną.
Ale coś w mieszkańcach kamienicy pękło dopiero, gdy dwie noce z rzędu budziła ich wzywana do pożaru straż ogniowa.
W kamienicy było jak w ulu. Ludzie szeptali, pokazując palcem Bielawskiego.
– Tylko on ma telefon w mieszkaniu – rzuciła w końcu Otylia Sonnenberg, żona kupca.
To przesądziło sprawę.
Dwa dni później w „Expressie Wieczornym” ukazała się krótka notatka: „Jan Gerbich, furman, zamieszkały przy ulicy Przejazd 33 w stanie pijanym posprzeczał się z urzędnikiem Franciszkiem Bielawskim. W czasie kłótni zranił go w głowę tępem narzędziem. Urzędnik zanim zemdlał, krzyczał, że dla ukojenia nerwów spowodowanych pracą, lubi sobie podzwonić”.
Od tego feralnego dnia w kamienicy zapanował błogi spokój. Nikt nie nękał już mieszkańców robiących nie zawsze legalne interesy. Najdziwniejsze, że i w urzędzie Bielawskiego nastąpiły zmiany.
– Ten Bielawski coś dziwnie się zachowuje, panie naczelniku. Jakby go kto odmienił, nic nie robi tylko cięgiem pracuje, pisma czyta, odpowiada. Robota mu się w rękach pali – skarżył się jeden z kolegów pobitego. – Od tego huku maszyny do pisania nie można w spokoju wypić herbaty.
Naczelnik aż zbladł.
– On chyba zwariował…

Kamienica przy ul. Tuwima 33 przeszła kompleksowy remont wraz z rozbudową zachodniej oficyny i części poddasza, co pozwoliło zwiększyć powierzchnię mieszkań oraz wyposażyć budynek w centralne ogrzewanie. Na parterze utworzono Dom Dziennego Pobytu oraz 2 lokale usługowo-handlowe, a na poddaszu 2 pracownie twórcze. Powstało także mieszkanie chronione dla osób opuszczających pieczę zastępczą. Dziedziniec zagospodarowano jako przestrzeń wypoczynkową z zielenią, pergolami i ławkami.

W efekcie inwestycji utworzono 11 mieszkań komunalnych, 1 mieszkanie chronione, Dom Dziennego Pobytu, 2 lokale usługowo-handlowe oraz 2 pracownie twórcze. (AS)

Wieści z ulicy Przejazd to fabularny opis życia tej ulicy na przełomie XIX i XX wieku. Miejsca, wydarzenia i ludzie są poświadczone w źródłach historycznych, opisy są fabularyzowane.

Literatura:

Domińczak Michał, Typologia łódzkiej kamienicy. Łódź, 2018.

Popławska Irena, Architektura mieszkaniowa Łodzi w XIX wieku. Warszawa, 1992. 

Stefański Krzysztof, Ludzie, którzy zbudowali Łódź. Leksykon architektów i budowniczych miasta (do 1939 roku). Łódź, 2009.

Dziennik Łódzki, 1884-1892, 1931-1933.

Ekspres Wieczorny Ilustrowany, 1923 – 1937.

Kurier Poranny, 1948 – 1960.

Projekty budowlane dawnej guberni piotrkowskiej. Archiwum Państwowe w Łodzi.