Tuwima 35

Na ulicy Przejazd 35, tuż obok mieszkania Icka Wahlberga, znajdował się elegancki lokal – siedziba Stronnictwa Narodowego. Schodzili się tam różni przyjemni młodzieńcy – gładko wygoleni i przyczesani. Dyskutowali i czytali pismo „Orędownik”, w którym można było spotkać różne pouczające sentencje: „Swój do swego po swoje”, „Kupuj u chrześcijan”, „Odżydzić wolne zawody”. Jednym słowem – nie byli to miłośnicy Juliana Tuwima.

Gdy nocą 20 lipca 1937 roku w lokalu wybuchł pożar, wśród narodowców nie brakło głosów oskarżających o to nieszczęście podstępnych sąsiadów wyznania mojżeszowego. Następnego dnia zebrała się więc komisja sądowa w celu ustalenia źródła i przyczyn pożaru.

A że gdzieś trzeba było posadzić protokolanta, to zasiadł on przy kuchennym stole Icka Wahlberga. Przewodniczący komisji dyktował, kancelista Jakub Ryszek pisał.

– Wyniki badań komisji sądowej niezbicie wykazały, że pożar powstał w pokoju mieszczącym sekretariat Stronnictwa Narodowego, do którego nie mają wstępu osoby postronne. W lokalu tym gotowano smołę do malowania napisów antyżydowskich na płotach i murach śródmieścia. Przy tej czynności właśnie spowodowano pożar.

– Panie Ryszak, to nie od smoły. To od nienawiści się zajęło – skomentował cicho Wahlberg, wyglądając z zadumą przez okno.

Patrzył w zachodnim kierunku…

Budynek przy ul. Tuwima 35 został kompleksowo przebudowany i zaadaptowany na cele administracyjno-społeczne. W wyniku rewitalizacji zmienił funkcję z mieszkalnej na biurową, stając się siedzibą Punktu Pracy Socjalnej. W ramach inwestycji nadbudowano poddasze, obniżono poziom piwnic, zamontowano windę oraz wykonano nowe wejście od strony podwórza i instalację centralnego ogrzewania. Przed budynkiem urządzono ogólnodostępny skwer z zielenią, miejscami wypoczynku i placem zabaw, tworząc atrakcyjną przestrzeń dla mieszkańców. (AS)

Wieści z ulicy Przejazd to fabularny opis życia tej ulicy na przełomie XIX i XX wieku. Miejsca, wydarzenia i ludzie są poświadczone w źródłach historycznych, opisy są fabularyzowane.

Literatura:

Domińczak Michał, Typologia łódzkiej kamienicy. Łódź, 2018.

Popławska Irena, Architektura mieszkaniowa Łodzi w XIX wieku. Warszawa, 1992. 

Stefański Krzysztof, Ludzie, którzy zbudowali Łódź. Leksykon architektów i budowniczych miasta (do 1939 roku). Łódź, 2009.

Dziennik Łódzki, 1884-1892, 1931-1933.

Ekspres Wieczorny Ilustrowany, 1923 – 1937.

Kurier Poranny, 1948 – 1960.

Projekty budowlane dawnej guberni piotrkowskiej. Archiwum Państwowe w Łodzi.