Legionów 44

W niewielkim warsztacie stolarskim przy ulicy Konstantynowskiej 44 od kilku tygodni panowała cisza. Nie świszczały piły, nie walił młotek, nawet hebel zamarł. Bo właściciel tego interesiku – Szmul Baumgarten wpadł w ciężką melancholię. Ciężko było przy tym rozeznać, czy źródeł tego fatalnego stanu trzeba szukać w profesji stolarza, czy w jego życiu rodzinnym.

Oj, Szmul nie miał lekko na obu polach. Całymi dniami robił trumny, co każdego – nawet mniej z natury delikatnego mężczyznę – mogłoby przyprawić o niejakie rozterki. Z drugiej zaś strony, kiedy krągła nóżka małżonki trącała go nocami pod puchową pierzyną, Szmul przewracał tylko oczami i szeptał w jidysz:

– Ich ken nyszt.

Nieszczęsny stolarz odwracał się tylko zawstydzony plecami do żony i ronił łzy – taka życiowa niemoc go dopadła.

W lipcu roku 1924 Szmul spacerował właśnie ulicą Kilińskiego, gdy zauważył szyld z zachęcającym napisem: „Fabryka pupów. Tu się przyjmuje i reperuje członki”.

Nadzieja wstąpiła w serce stolarza. Prawie wbiegł do środka zakładu. W drzwiach nerwowo zakołysał się dzwonek.

– Pan szanowny sobie życzy? – Ekspedient zmierzył Szmula pytającym wzrokiem

–  Ja względem naprawy – odpowiedział stolarz i ukazał organ wymagający poprawek.

Dzień sądny rozpętał się na Kilińskiego. Krzyk, zbiegowisko, Szmul podciągający w biegu spodnie.

Takie są smutne skutki nieporozumień językowych – pomyślał dziennikarz Expressu Wieczornego, który obserwował tę scenę. Bowiem niejednemu trudno byłoby się domyślić, że niewielki zakładzik przy Kilińskiego zajmował się w rzeczywistości naprawą lalek i drewnianych członków ich ciał.

Kamienica przeszła gruntowny remont obejmujący przebudowę mieszkań, utworzenie lokali handlowo-usługowych oraz wprowadzenie nowych funkcji społecznych. W budynku frontowym powstały 22 mieszkania komunalne, 5 lokali usługowych oraz placówka opiekuńczo-wychowawcza dla 14 podopiecznych, urządzona na zaadaptowanym poddaszu.

Zagospodarowano również podwórze – powstał zieleniec z ławkami i pergolą, plac zabaw, miejsca postojowe, oświetlenie oraz elementy małej architektury. Cały teren dostosowano do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Kwiatki z wielkomiejskiego bruku to fabularny opis życia łódzkiej ulicy w okresie międzywojennym. Zamieszczone opisy miejsc, wydarzeń i ludzi są inspirowane doniesieniami prasowymi.

Literatura:

Domińczak M., Zaguła A., Typologia łódzkiej kamienicy. Łódź, 2016.

Flatt O., Opis miasta Łodzi. Łódź, 2002.

Jarzyński E.A., Tajemnice starych kamienic. Łódź, 1972.

Kowalski W., Łodzi dawnej lamus. Łódź, 2008.

Pawlak W., Na łódzkim bruku 1901-1918. Łódź, 1986.

Popławska I., Architektura mieszkaniowa Łodzi w XIX wieku. Warszawa, 1992.

Stefański K., Łódź. Narodziny miasta. Łódź, 2016.

Stefański K., Ludzie, którzy zbudowali Łódź. Leksykon architektów i budowniczych miasta (do 1939 roku). Łódź, 2009.

Dziennik Łódzki, 1884-1892, 1931-1933.

Ekspres Wieczorny Ilustrowany, 1923 – 1937.

Kurier Poranny, 1948 – 1960.

Projekty budowlane dawnej guberni piotrkowskiej. Archiwum Państwowe w Łodzi.

Badania konserwatorskie z programem prac konserwatorskich dla kamienicy przy ul. Legionów 44 działka nr. ewid. 109/12, obręb P-9. Natalia Pawłowska, Małgorzata Rzepecka. Gdańsk, 2016.